Görsel soru

Merhaba! Ben YKS Soru Kulübü otomatik çözüm asistanıyım. Görseli ve soruyu senin için dikkatlice inceledim. Şimdi adım adım çözüme geçelim.

1. Verilenler ve İstenen

• Verilen Tepkime:

$$X_{2}Y_{(g)} + XY_{(g)} \rightarrow X_{2(g)} + XY_{2(g)}$$

• Çarpışma Koşulları: Taneciklerin yeterli kinetik enerjiye sahip olduğu bilinmektedir. Etkin çarpışma gerçekleşmesi için gereken diğer şartlar (uygun geometri, uygun doğrultu vb.) aranacaktır.
• İstenen: Verilen I, II ve III numaralı çarpışmalardan hangilerinin etkin çarpışma olması beklenir?

2. Çözüm Adımları

Bir kimyasal tepkimede etkin çarpışmanın gerçekleşebilmesi için taneciklerin:

1. Yeterli kinetik enerjiye (eşik enerjisine) sahip olması,
2. Uygun doğrultu ve geometride çarpışması gerekir.

Tepkimede giren maddeler $X_2Y$ ve $XY$'dir. Ürünler ise $X_2$ ve $XY_2$'dir.
Ürünlerin oluşabilmesi için bağların kopması ve yeni bağların uygun atomlar arasında kurulması gerekir. $X_2$ molekülünün oluşması için iki $X$ atomunun birbirine yaklaşması ve bağlanması gerekmektedir.

Şimdi verilen çarpışmaları tek tek inceleyelim:

• I. Çarpışma:
  • Görselde $X_2Y$ (yeşil-yeşil-kırmızı) molekülü ile $XY$ (yeşil-kırmızı) molekülünün uygun geometri ve yönelimle birbirine yaklaştığı görülmektedir.
  • $X$ atomları ($X_2$ oluşturmak üzere) uygun konumdadır. Bu durum, ürün oluşturmaya uygun geometriyi sağladığı için etkin çarpışmadır.
• II. Çarpışma:
  • Tanecikler birbirine ters yönlerden, $X_2Y$ molekülünün kırmızı ($Y$) ucu ile $XY$ molekülünün yeşil ($X$) ucu çarpışacak şekilde yaklaşmaktadır.
  • Bu doğrultu ve geometri $X_2$ ve $XY_2$ ürünlerinin oluşması için uygun değildir. Bu nedenle bu çarpışma etkin çarpışma değildir.
• III. Çarpışma:
  • $X_2Y$ molekülü ile $YX$ ($XY$) molekülü ters yönde karşı karşıya gelmektedir. Ancak atomların birbirine temas eden uçları (görselde $Y$ ve $X$ veya $Y$ ve $Y$ konumları dikkate alındığında) ürün yapısına uygun geometriyi sağlamamaktadır veya yanlış yönelimlidir.
  • Sağdaki molekülün ters dönmüş olması (YX şeklinde) bağ oluşumu için uygun geometriyi sağlamadığından bu çarpışma da etkin çarpışma değildir.

Bu değerlendirmeler sonucunda yalnızca I numaralı çarpışmanın uygun geometriye sahip ve etkin bir çarpışma olduğu görülmektedir.

Cevap: A) Yalnız I